قرآن کریم، غالباً به اصول و کلیات محتوا و معارف دین میپردازد و جز در مواردی، به جزئیات و مصادیق اشارهای ندارد. از اینرو ممکن است در تشخیص مصادیق یا جزئیات آیات شریفه، نظرات شخصی مفسّر بدون وجود دلایل کافی، بر آن تحمیل شود. در عینحال، روشن است که در بیان مصادیق برخی آیات، یکی از مصادیق در هر عصر و زمانی و نسبت به همه انسانها، برترین است. از جمله موارد فضیلت و برتری، مسأله ایمان و عقیده است. در نوشتار پیشرو، به این سؤال جواب داده شده است که مصداق برتر آیه شریفه «أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّیلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا»(زمر،9) از نظر مفسران چه کسی است؟ یافتههای این پژوهش، با روش فیشبرداری کتابخانهای و تحلیل حدیثشناسانه، چنین است: اولاً، ذکر اسباب نزول مختلف درباره آیه، بر پراکندهگویی و اجتهادات شخصی ناقلان و راویان حدیث دلالت دارد؛ چرا که هر آیهای بیشاز یک سبب نزول ندارد. از یکسو، مصادیقی که راویان مختلف برای آیه ذکر کردهاند، از لحاظ درایةالحدیث و رجال، یا موضوع و مقطوع بوده و یا راویان حدیث متهم به کذب هستند و از سوی دیگر، روایاتی جلب توجه میکند که حضرت علی(را مصداق «قانت» و اهلبیت را مصداق «هَل یَستَوِیالَّذِینَ یَعلَمُونَ» معرفی کردهاند. این دلایل در کنار روایاتی قرار میگیرد که مصداق برتر «یَا ایُهَا الَّذِینَ آمَنُوا» و نمونه بارز و خالص فرد مؤمن را امام علی( معرفی میکند. همچنین فضیلتها و جامعیت شخصیت امیرالمؤمنین(بهعنوان دلایل و شواهد دیگر، تطبیق آیه شریفه بر آنحضرت را تقویت میکند
